You can not select more than 25 topics
Topics must start with a letter or number, can include dashes ('-') and can be up to 35 characters long.
249 lines
14 KiB
249 lines
14 KiB
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
|
|
|
|
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
|
|
<teiHeader>
|
|
<fileDesc>
|
|
<titleStmt>Canto 11 of Paradiso</titleStmt>
|
|
</fileDesc>
|
|
</teiHeader>
|
|
<text>
|
|
<canto num="11" num_comm="78">
|
|
<tercets>
|
|
<tercet num="1">
|
|
<w>O</w> <w>insensata</w> <w>cura</w> <w>de’</w> <w>mortali</w>,
|
|
<w>quanto</w> <w>son</w> <w>difettivi</w> <w>silogismi</w>
|
|
<w>quei</w> <w>che</w> <w>ti</w> <w>fanno</w> <w>in</w> <w>basso</w> <w>batter</w> <w>l’ali</w>!
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="2">
|
|
<w>Chi</w> <w>dietro</w> <w>a</w> <w>iura</w> <w>e</w> <w>chi</w> <w>ad</w> <w>amforismi</w>
|
|
<w>sen</w> <w>giva</w>, <w>e</w> <w>chi</w> <w>seguendo</w> <w>sacerdozio</w>,
|
|
<w>e</w> <w>chi</w> <w>regnar</w> <w>per</w> <w>forza</w> <w>o</w> <w>per</w> <w>sofismi</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="3">
|
|
<w>e</w> <w>chi</w> <w>rubare</w> <w>e</w> <w>chi</w> <w>civil</w> <w>negozio</w>,
|
|
<w>chi</w> <w>nel</w> <w>diletto</w> <w>de</w> <w>la</w> <w>carne</w> <w>involto</w>
|
|
<w>s’affaticava</w> <w>e</w> <w>chi</w> <w>si</w> <w>dava</w> <w>a</w> <w>l’ozio</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="4">
|
|
<w>quando</w>, <w>da</w> <w>tutte</w> <w>queste</w> <w>cose</w> <w>sciolto</w>,
|
|
<w>con</w> <w>Bëatrice</w> <w>m’era</w> <w>suso</w> <w>in</w> <w>cielo</w>
|
|
<w>cotanto</w> <w>glorïosamente</w> <w>accolto</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="5">
|
|
<w>Poi</w> <w>che</w> <w>ciascuno</w> <w>fu</w> <w>tornato</w> <w>ne</w> <w>lo</w>
|
|
<w>punto</w> <w>del</w> <w>cerchio</w> <w>in</w> <w>che</w> <w>avanti</w> <w>s’era</w>,
|
|
<w>fermossi</w>, <w>come</w> <w>a</w> <w>candellier</w> <w>candelo</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="6">
|
|
<w>E</w> <w>io</w> <w>senti’</w> <w>dentro</w> <w>a</w> <w>quella</w> <w>lumera</w>
|
|
<w>che</w> <w>pria</w> <w>m’avea</w> <w>parlato</w>, <w>sorridendo</w>
|
|
<w>incominciar</w>, <w>faccendosi</w> <w>più</w> <w>mera</w>:
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="7">
|
|
«<w>Così</w> <w>com’</w> <w>io</w> <w>del</w> <w>suo</w> <w>raggio</w> <w>resplendo</w>,
|
|
<w>sì</w>, <w>riguardando</w> <w>ne</w> <w>la</w> <w>luce</w> <w>etterna</w>,
|
|
<w>li</w> <w>tuoi</w> <w>pensieri</w> <w>onde</w> <w>cagioni</w> <w>apprendo</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="8">
|
|
<w>Tu</w> <w>dubbi</w>, <w>e</w> <w>hai</w> <w>voler</w> <w>che</w> <w>si</w> <w>ricerna</w>
|
|
<w>in</w> <w>sì</w> <w>aperta</w> <w>e</w> <w>’n</w> <w>sì</w> <w>distesa</w> <w>lingua</w>
|
|
<w>lo</w> <w>dicer</w> <w>mio</w>, <w>ch’al</w> <w>tuo</w> <w>sentir</w> <w>si</w> <w>sterna</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="9">
|
|
<w>ove</w> <w>dinanzi</w> <w>dissi</w>: “<w>U’</w> <w>ben</w> <w>s’impingua</w>”,
|
|
<w>e</w> <w>là</w> <w>u’</w> <w>dissi</w>: “<w>Non</w> <w>nacque</w> <w>il</w> <w>secondo</w>”;
|
|
<w>e</w> <w>qui</w> <w>è</w> <w>uopo</w> <w>che</w> <w>ben</w> <w>si</w> <w>distingua</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="10">
|
|
<w>La</w> <w>provedenza</w>, <w>che</w> <w>governa</w> <w>il</w> <w>mondo</w>
|
|
<w>con</w> <w>quel</w> <w>consiglio</w> <w>nel</w> <w>quale</w> <w>ogne</w> <w>aspetto</w>
|
|
<w>creato</w> <w>è</w> <w>vinto</w> <w>pria</w> <w>che</w> <w>vada</w> <w>al</w> <w>fondo</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="11">
|
|
<w>però</w> <w>che</w> <w>andasse</w> <w>ver’</w> <w>lo</w> <w>suo</w> <w>diletto</w>
|
|
<w>la</w> <w>sposa</w> <w>di</w> <w>colui</w> <w>ch’ad</w> <w>alte</w> <w>grida</w>
|
|
<w>disposò</w> <w>lei</w> <w>col</w> <w>sangue</w> <w>benedetto</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="12">
|
|
<w>in</w> <w>sé</w> <w>sicura</w> <w>e</w> <w>anche</w> <w>a</w> <w>lui</w> <w>più</w> <w>fida</w>,
|
|
<w>due</w> <w>principi</w> <w>ordinò</w> <w>in</w> <w>suo</w> <w>favore</w>,
|
|
<w>che</w> <w>quinci</w> <w>e</w> <w>quindi</w> <w>le</w> <w>fosser</w> <w>per</w> <w>guida</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="13">
|
|
<w>L’un</w> <w>fu</w> <w>tutto</w> <w>serafico</w> <w>in</w> <w>ardore</w>;
|
|
<w>l’altro</w> <w>per</w> <w>sapïenza</w> <w>in</w> <w>terra</w> <w>fue</w>
|
|
<w>di</w> <w>cherubica</w> <w>luce</w> <w>uno</w> <w>splendore</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="14">
|
|
<w>De</w> <w>l’un</w> <w>dirò</w>, <w>però</w> <w>che</w> <w>d’amendue</w>
|
|
<w>si</w> <w>dice</w> <w>l’un</w> <w>pregiando</w>, <w>qual</w> <w>ch’om</w> <w>prende</w>,
|
|
<w>perch’</w> <w>ad</w> <w>un</w> <w>fine</w> <w>fur</w> <w>l’opere</w> <w>sue</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="15">
|
|
<w>Intra</w> <w>Tupino</w> <w>e</w> <w>l’acqua</w> <w>che</w> <w>discende</w>
|
|
<w>del</w> <w>colle</w> <w>eletto</w> <w>dal</w> <w>beato</w> <w>Ubaldo</w>,
|
|
<w>fertile</w> <w>costa</w> <w>d’alto</w> <w>monte</w> <w>pende</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="16">
|
|
<w>onde</w> <w>Perugia</w> <w>sente</w> <w>freddo</w> <w>e</w> <w>caldo</w>
|
|
<w>da</w> <w>Porta</w> <w>Sole</w>; <w>e</w> <w>di</w> <w>rietro</w> <w>le</w> <w>piange</w>
|
|
<w>per</w> <w>grave</w> <w>giogo</w> <w>Nocera</w> <w>con</w> <w>Gualdo</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="17">
|
|
<w>Di</w> <w>questa</w> <w>costa</w>, <w>là</w> <w>dov’</w> <w>ella</w> <w>frange</w>
|
|
<w>più</w> <w>sua</w> <w>rattezza</w>, <w>nacque</w> <w>al</w> <w>mondo</w> <w>un</w> <w>sole</w>,
|
|
<w>come</w> <w>fa</w> <w>questo</w> <w>talvolta</w> <w>di</w> <w>Gange</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="18">
|
|
<w>Però</w> <w>chi</w> <w>d’esso</w> <w>loco</w> <w>fa</w> <w>parole</w>,
|
|
<w>non</w> <w>dica</w> <w>Ascesi</w>, <w>ché</w> <w>direbbe</w> <w>corto</w>,
|
|
<w>ma</w> <w>Orïente</w>, <w>se</w> <w>proprio</w> <w>dir</w> <w>vuole</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="19">
|
|
<w>Non</w> <w>era</w> <w>ancor</w> <w>molto</w> <w>lontan</w> <w>da</w> <w>l’orto</w>,
|
|
<w>ch’el</w> <w>cominciò</w> <w>a</w> <w>far</w> <w>sentir</w> <w>la</w> <w>terra</w>
|
|
<w>de</w> <w>la</w> <w>sua</w> <w>gran</w> <w>virtute</w> <w>alcun</w> <w>conforto</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="20">
|
|
<w>ché</w> <w>per</w> <w>tal</w> <w>donna</w>, <w>giovinetto</w>, <w>in</w> <w>guerra</w>
|
|
<w>del</w> <w>padre</w> <w>corse</w>, <w>a</w> <w>cui</w>, <w>come</w> <w>a</w> <w>la</w> <w>morte</w>,
|
|
<w>la</w> <w>porta</w> <w>del</w> <w>piacer</w> <w>nessun</w> <w>diserra</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="21">
|
|
<w>e</w> <w>dinanzi</w> <w>a</w> <w>la</w> <w>sua</w> <w>spirital</w> <w>corte</w>
|
|
<w>et</w> <w>coram</w> <w>patre</w> <w>le</w> <w>si</w> <w>fece</w> <w>unito</w>;
|
|
<w>poscia</w> <w>di</w> <w>dì</w> <w>in</w> <w>dì</w> <w>l’amò</w> <w>più</w> <w>forte</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="22">
|
|
<w>Questa</w>, <w>privata</w> <w>del</w> <w>primo</w> <w>marito</w>,
|
|
<w>millecent’</w> <w>anni</w> <w>e</w> <w>più</w> <w>dispetta</w> <w>e</w> <w>scura</w>
|
|
<w>fino</w> <w>a</w> <w>costui</w> <w>si</w> <w>stette</w> <w>sanza</w> <w>invito</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="23">
|
|
<w>né</w> <w>valse</w> <w>udir</w> <w>che</w> <w>la</w> <w>trovò</w> <w>sicura</w>
|
|
<w>con</w> <w>Amiclate</w>, <w>al</w> <w>suon</w> <w>de</w> <w>la</w> <w>sua</w> <w>voce</w>,
|
|
<w>colui</w> <w>ch’a</w> <w>tutto</w> <w>’l</w> <w>mondo</w> <w>fé</w> <w>paura</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="24">
|
|
<w>né</w> <w>valse</w> <w>esser</w> <w>costante</w> <w>né</w> <w>feroce</w>,
|
|
<w>sì</w> <w>che</w>, <w>dove</w> <w>Maria</w> <w>rimase</w> <w>giuso</w>,
|
|
<w>ella</w> <w>con</w> <w>Cristo</w> <w>pianse</w> <w>in</w> <w>su</w> <w>la</w> <w>croce</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="25">
|
|
<w>Ma</w> <w>perch’</w> <w>io</w> <w>non</w> <w>proceda</w> <w>troppo</w> <w>chiuso</w>,
|
|
<w>Francesco</w> <w>e</w> <w>Povertà</w> <w>per</w> <w>questi</w> <w>amanti</w>
|
|
<w>prendi</w> <w>oramai</w> <w>nel</w> <w>mio</w> <w>parlar</w> <w>diffuso</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="26">
|
|
<w>La</w> <w>lor</w> <w>concordia</w> <w>e</w> <w>i</w> <w>lor</w> <w>lieti</w> <w>sembianti</w>,
|
|
<w>amore</w> <w>e</w> <w>maraviglia</w> <w>e</w> <w>dolce</w> <w>sguardo</w>
|
|
<w>facieno</w> <w>esser</w> <w>cagion</w> <w>di</w> <w>pensier</w> <w>santi</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="27">
|
|
<w>tanto</w> <w>che</w> <w>’l</w> <w>venerabile</w> <w>Bernardo</w>
|
|
<w>si</w> <w>scalzò</w> <w>prima</w>, <w>e</w> <w>dietro</w> <w>a</w> <w>tanta</w> <w>pace</w>
|
|
<w>corse</w> <w>e</w>, <w>correndo</w>, <w>li</w> <w>parve</w> <w>esser</w> <w>tardo</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="28">
|
|
<w>Oh</w> <w>ignota</w> <w>ricchezza</w>! <w>oh</w> <w>ben</w> <w>ferace</w>!
|
|
<w>Scalzasi</w> <w>Egidio</w>, <w>scalzasi</w> <w>Silvestro</w>
|
|
<w>dietro</w> <w>a</w> <w>lo</w> <w>sposo</w>, <w>sì</w> <w>la</w> <w>sposa</w> <w>piace</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="29">
|
|
<w>Indi</w> <w>sen</w> <w>va</w> <w>quel</w> <w>padre</w> <w>e</w> <w>quel</w> <w>maestro</w>
|
|
<w>con</w> <w>la</w> <w>sua</w> <w>donna</w> <w>e</w> <w>con</w> <w>quella</w> <w>famiglia</w>
|
|
<w>che</w> <w>già</w> <w>legava</w> <w>l’umile</w> <w>capestro</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="30">
|
|
<w>Né</w> <w>li</w> <w>gravò</w> <w>viltà</w> <w>di</w> <w>cuor</w> <w>le</w> <w>ciglia</w>
|
|
<w>per</w> <w>esser</w> <w>fi’</w> <w>di</w> <w>Pietro</w> <w>Bernardone</w>,
|
|
<w>né</w> <w>per</w> <w>parer</w> <w>dispetto</w> <w>a</w> <w>maraviglia</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="31">
|
|
<w>ma</w> <w>regalmente</w> <w>sua</w> <w>dura</w> <w>intenzione</w>
|
|
<w>ad</w> <w>Innocenzio</w> <w>aperse</w>, <w>e</w> <w>da</w> <w>lui</w> <w>ebbe</w>
|
|
<w>primo</w> <w>sigillo</w> <w>a</w> <w>sua</w> <w>religïone</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="32">
|
|
<w>Poi</w> <w>che</w> <w>la</w> <w>gente</w> <w>poverella</w> <w>crebbe</w>
|
|
<w>dietro</w> <w>a</w> <w>costui</w>, <w>la</w> <w>cui</w> <w>mirabil</w> <w>vita</w>
|
|
<w>meglio</w> <w>in</w> <w>gloria</w> <w>del</w> <w>ciel</w> <w>si</w> <w>canterebbe</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="33">
|
|
<w>di</w> <w>seconda</w> <w>corona</w> <w>redimita</w>
|
|
<w>fu</w> <w>per</w> <w>Onorio</w> <w>da</w> <w>l’Etterno</w> <w>Spiro</w>
|
|
<w>la</w> <w>santa</w> <w>voglia</w> <w>d’esto</w> <w>archimandrita</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="34">
|
|
<w>E</w> <w>poi</w> <w>che</w>, <w>per</w> <w>la</w> <w>sete</w> <w>del</w> <w>martiro</w>,
|
|
<w>ne</w> <w>la</w> <w>presenza</w> <w>del</w> <w>Soldan</w> <w>superba</w>
|
|
<w>predicò</w> <w>Cristo</w> <w>e</w> <w>li</w> <w>altri</w> <w>che</w> <w>’l</w> <w>seguiro</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="35">
|
|
<w>e</w> <w>per</w> <w>trovare</w> <w>a</w> <w>conversione</w> <w>acerba</w>
|
|
<w>troppo</w> <w>la</w> <w>gente</w> <w>e</w> <w>per</w> <w>non</w> <w>stare</w> <w>indarno</w>,
|
|
<w>redissi</w> <w>al</w> <w>frutto</w> <w>de</w> <w>l’italica</w> <w>erba</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="36">
|
|
<w>nel</w> <w>crudo</w> <w>sasso</w> <w>intra</w> <w>Tevero</w> <w>e</w> <w>Arno</w>
|
|
<w>da</w> <w>Cristo</w> <w>prese</w> <w>l’ultimo</w> <w>sigillo</w>,
|
|
<w>che</w> <w>le</w> <w>sue</w> <w>membra</w> <w>due</w> <w>anni</w> <w>portarno</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="37">
|
|
<w>Quando</w> <w>a</w> <w>colui</w> <w>ch’a</w> <w>tanto</w> <w>ben</w> <w>sortillo</w>
|
|
<w>piacque</w> <w>di</w> <w>trarlo</w> <w>suso</w> <w>a</w> <w>la</w> <w>mercede</w>
|
|
<w>ch’el</w> <w>meritò</w> <w>nel</w> <w>suo</w> <w>farsi</w> <w>pusillo</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="38">
|
|
<w>a’</w> <w>frati</w> <w>suoi</w>, <w>sì</w> <w>com’</w> <w>a</w> <w>giuste</w> <w>rede</w>,
|
|
<w>raccomandò</w> <w>la</w> <w>donna</w> <w>sua</w> <w>più</w> <w>cara</w>,
|
|
<w>e</w> <w>comandò</w> <w>che</w> <w>l’amassero</w> <w>a</w> <w>fede</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="39">
|
|
<w>e</w> <w>del</w> <w>suo</w> <w>grembo</w> <w>l’anima</w> <w>preclara</w>
|
|
<w>mover</w> <w>si</w> <w>volle</w>, <w>tornando</w> <w>al</w> <w>suo</w> <w>regno</w>,
|
|
<w>e</w> <w>al</w> <w>suo</w> <w>corpo</w> <w>non</w> <w>volle</w> <w>altra</w> <w>bara</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="40">
|
|
<w>Pensa</w> <w>oramai</w> <w>qual</w> <w>fu</w> <w>colui</w> <w>che</w> <w>degno</w>
|
|
<w>collega</w> <w>fu</w> <w>a</w> <w>mantener</w> <w>la</w> <w>barca</w>
|
|
<w>di</w> <w>Pietro</w> <w>in</w> <w>alto</w> <w>mar</w> <w>per</w> <w>dritto</w> <w>segno</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="41">
|
|
<w>e</w> <w>questo</w> <w>fu</w> <w>il</w> <w>nostro</w> <w>patrïarca</w>;
|
|
<w>per</w> <w>che</w> <w>qual</w> <w>segue</w> <w>lui</w>, <w>com’</w> <w>el</w> <w>comanda</w>,
|
|
<w>discerner</w> <w>puoi</w> <w>che</w> <w>buone</w> <w>merce</w> <w>carca</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="42">
|
|
<w>Ma</w> <w>’l</w> <w>suo</w> <w>pecuglio</w> <w>di</w> <w>nova</w> <w>vivanda</w>
|
|
<w>è</w> <w>fatto</w> <w>ghiotto</w>, <w>sì</w> <w>ch’esser</w> <w>non</w> <w>puote</w>
|
|
<w>che</w> <w>per</w> <w>diversi</w> <w>salti</w> <w>non</w> <w>si</w> <w>spanda</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="43">
|
|
<w>e</w> <w>quanto</w> <w>le</w> <w>sue</w> <w>pecore</w> <w>remote</w>
|
|
<w>e</w> <w>vagabunde</w> <w>più</w> <w>da</w> <w>esso</w> <w>vanno</w>,
|
|
<w>più</w> <w>tornano</w> <w>a</w> <w>l’ovil</w> <w>di</w> <w>latte</w> <w>vòte</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="44">
|
|
<w>Ben</w> <w>son</w> <w>di</w> <w>quelle</w> <w>che</w> <w>temono</w> <w>’l</w> <w>danno</w>
|
|
<w>e</w> <w>stringonsi</w> <w>al</w> <w>pastor</w>; <w>ma</w> <w>son</w> <w>sì</w> <w>poche</w>,
|
|
<w>che</w> <w>le</w> <w>cappe</w> <w>fornisce</w> <w>poco</w> <w>panno</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="45">
|
|
<w>Or</w>, <w>se</w> <w>le</w> <w>mie</w> <w>parole</w> <w>non</w> <w>son</w> <w>fioche</w>,
|
|
<w>se</w> <w>la</w> <w>tua</w> <w>audïenza</w> <w>è</w> <w>stata</w> <w>attenta</w>,
|
|
<w>se</w> <w>ciò</w> <w>ch’è</w> <w>detto</w> <w>a</w> <w>la</w> <w>mente</w> <w>revoche</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="46">
|
|
<w>in</w> <w>parte</w> <w>fia</w> <w>la</w> <w>tua</w> <w>voglia</w> <w>contenta</w>,
|
|
<w>perché</w> <w>vedrai</w> <w>la</w> <w>pianta</w> <w>onde</w> <w>si</w> <w>scheggia</w>,
|
|
<w>e</w> <w>vedra’</w> <w>il</w> <w>corrègger</w> <w>che</w> <w>argomenta</w>
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="47">
|
|
“<w>U’</w> <w>ben</w> <w>s’impingua</w>, <w>se</w> <w>non</w> <w>si</w> <w>vaneggia</w>”».
|
|
|
|
</terzina>
|
|
</tercets>
|
|
</canto>
|
|
</text>
|
|
</TEI>
|
|
|