You can not select more than 25 topics
Topics must start with a letter or number, can include dashes ('-') and can be up to 35 characters long.
243 lines
14 KiB
243 lines
14 KiB
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
|
|
|
|
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
|
|
<teiHeader>
|
|
<fileDesc>
|
|
<titleStmt>Canto 21 of Purgatorio</titleStmt>
|
|
</fileDesc>
|
|
</teiHeader>
|
|
<text>
|
|
<canto num="21" num_comm="55">
|
|
<tercets>
|
|
<tercet num="1">
|
|
<w>La</w> <w>sete</w> <w>natural</w> <w>che</w> <w>mai</w> <w>non</w> <w>sazia</w>
|
|
<w>se</w> <w>non</w> <w>con</w> <w>l’acqua</w> <w>onde</w> <w>la</w> <w>femminetta</w>
|
|
<w>samaritana</w> <w>domandò</w> <w>la</w> <w>grazia</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="2">
|
|
<w>mi</w> <w>travagliava</w>, <w>e</w> <w>pungeami</w> <w>la</w> <w>fretta</w>
|
|
<w>per</w> <w>la</w> <w>’mpacciata</w> <w>via</w> <w>dietro</w> <w>al</w> <w>mio</w> <w>duca</w>,
|
|
<w>e</w> <w>condoleami</w> <w>a</w> <w>la</w> <w>giusta</w> <w>vendetta</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="3">
|
|
<w>Ed</w> <w>ecco</w>, <w>sì</w> <w>come</w> <w>ne</w> <w>scrive</w> <w>Luca</w>
|
|
<w>che</w> <w>Cristo</w> <w>apparve</w> <w>a’</w> <w>due</w> <w>ch’erano</w> <w>in</w> <w>via</w>,
|
|
<w>già</w> <w>surto</w> <w>fuor</w> <w>de</w> <w>la</w> <w>sepulcral</w> <w>buca</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="4">
|
|
<w>ci</w> <w>apparve</w> <w>un’ombra</w>, <w>e</w> <w>dietro</w> <w>a</w> <w>noi</w> <w>venìa</w>,
|
|
<w>dal</w> <w>piè</w> <w>guardando</w> <w>la</w> <w>turba</w> <w>che</w> <w>giace</w>;
|
|
<w>né</w> <w>ci</w> <w>addemmo</w> <w>di</w> <w>lei</w>, <w>sì</w> <w>parlò</w> <w>pria</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="5">
|
|
<w>dicendo</w>: «<w>O</w> <w>frati</w> <w>miei</w>, <w>Dio</w> <w>vi</w> <w>dea</w> <w>pace</w>».
|
|
<w>Noi</w> <w>ci</w> <w>volgemmo</w> <w>sùbiti</w>, <w>e</w> <w>Virgilio</w>
|
|
<w>rendéli</w> <w>’l</w> <w>cenno</w> <w>ch’a</w> <w>ciò</w> <w>si</w> <w>conface</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="6">
|
|
<w>Poi</w> <w>cominciò</w>: «<w>Nel</w> <w>beato</w> <w>concilio</w>
|
|
<w>ti</w> <w>ponga</w> <w>in</w> <w>pace</w> <w>la</w> <w>verace</w> <w>corte</w>
|
|
<w>che</w> <w>me</w> <w>rilega</w> <w>ne</w> <w>l’etterno</w> <w>essilio</w>».
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="7">
|
|
«<w>«Come</w>!», <w>diss’</w> <w>elli</w>, <w>e</w> <w>parte</w> <w>andavam</w> <w>forte</w>:
|
|
«<w>se</w> <w>voi</w> <w>siete</w> <w>ombre</w> <w>che</w> <w>Dio</w> <w>sù</w> <w>non</w> <w>degni</w>,
|
|
<w>chi</w> <w>v’ha</w> <w>per</w> <w>la</w> <w>sua</w> <w>scala</w> <w>tanto</w> <w>scorte</w>?».
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="8">
|
|
<w>E</w> <w>’l</w> <w>dottor</w> <w>mio</w>: «<w>Se</w> <w>tu</w> <w>riguardi</w> <w>a’</w> <w>segni</w>
|
|
<w>che</w> <w>questi</w> <w>porta</w> <w>e</w> <w>che</w> <w>l’angel</w> <w>profila</w>,
|
|
<w>ben</w> <w>vedrai</w> <w>che</w> <w>coi</w> <w>buon</w> <w>convien</w> <w>ch’e’</w> <w>regni</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="9">
|
|
<w>Ma</w> <w>perché</w> <w>lei</w> <w>che</w> <w>dì</w> <w>e</w> <w>notte</w> <w>fila</w>
|
|
<w>non</w> <w>li</w> <w>avea</w> <w>tratta</w> <w>ancora</w> <w>la</w> <w>conocchia</w>
|
|
<w>che</w> <w>Cloto</w> <w>impone</w> <w>a</w> <w>ciascuno</w> <w>e</w> <w>compila</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="10">
|
|
<w>l’anima</w> <w>sua</w>, <w>ch’è</w> <w>tua</w> <w>e</w> <w>mia</w> <w>serocchia</w>,
|
|
<w>venendo</w> <w>sù</w>, <w>non</w> <w>potea</w> <w>venir</w> <w>sola</w>,
|
|
<w>però</w> <w>ch’al</w> <w>nostro</w> <w>modo</w> <w>non</w> <w>adocchia</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="11">
|
|
<w>Ond’</w> <w>io</w> <w>fui</w> <w>tratto</w> <w>fuor</w> <w>de</w> <w>l’ampia</w> <w>gola</w>
|
|
<w>d’inferno</w> <w>per</w> <w>mostrarli</w>, <w>e</w> <w>mosterrolli</w>
|
|
<w>oltre</w>, <w>quanto</w> <w>’l</w> <w>potrà</w> <w>menar</w> <w>mia</w> <w>scola</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="12">
|
|
<w>Ma</w> <w>dimmi</w>, <w>se</w> <w>tu</w> <w>sai</w>, <w>perché</w> <w>tai</w> <w>crolli</w>
|
|
<w>diè</w> <w>dianzi</w> <w>’l</w> <w>monte</w>, <w>e</w> <w>perché</w> <w>tutto</w> <w>ad</w> <w>una</w>
|
|
<w>parve</w> <w>gridare</w> <w>infino</w> <w>a’</w> <w>suoi</w> <w>piè</w> <w>molli</w>».
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="13">
|
|
<w>Sì</w> <w>mi</w> <w>diè</w>, <w>dimandando</w>, <w>per</w> <w>la</w> <w>cruna</w>
|
|
<w>del</w> <w>mio</w> <w>disio</w>, <w>che</w> <w>pur</w> <w>con</w> <w>la</w> <w>speranza</w>
|
|
<w>si</w> <w>fece</w> <w>la</w> <w>mia</w> <w>sete</w> <w>men</w> <w>digiuna</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="14">
|
|
<w>Quei</w> <w>cominciò</w>: «<w>Cosa</w> <w>non</w> <w>è</w> <w>che</w> <w>sanza</w>
|
|
<w>ordine</w> <w>senta</w> <w>la</w> <w>religïone</w>
|
|
<w>de</w> <w>la</w> <w>montagna</w>, <w>o</w> <w>che</w> <w>sia</w> <w>fuor</w> <w>d’usanza</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="15">
|
|
<w>Libero</w> <w>è</w> <w>qui</w> <w>da</w> <w>ogne</w> <w>alterazione</w>:
|
|
<w>di</w> <w>quel</w> <w>che</w> <w>’l</w> <w>ciel</w> <w>da</w> <w>sé</w> <w>in</w> <w>sé</w> <w>riceve</w>
|
|
<w>esser</w> <w>ci</w> <w>puote</w>, <w>e</w> <w>non</w> <w>d’altro</w>, <w>cagione</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="16">
|
|
<w>Per</w> <w>che</w> <w>non</w> <w>pioggia</w>, <w>non</w> <w>grando</w>, <w>non</w> <w>neve</w>,
|
|
<w>non</w> <w>rugiada</w>, <w>non</w> <w>brina</w> <w>più</w> <w>sù</w> <w>cade</w>
|
|
<w>che</w> <w>la</w> <w>scaletta</w> <w>di</w> <w>tre</w> <w>gradi</w> <w>breve</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="17">
|
|
<w>nuvole</w> <w>spesse</w> <w>non</w> <w>paion</w> <w>né</w> <w>rade</w>,
|
|
<w>né</w> <w>coruscar</w>, <w>né</w> <w>figlia</w> <w>di</w> <w>Taumante</w>,
|
|
<w>che</w> <w>di</w> <w>là</w> <w>cangia</w> <w>sovente</w> <w>contrade</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="18">
|
|
<w>secco</w> <w>vapor</w> <w>non</w> <w>surge</w> <w>più</w> <w>avante</w>
|
|
<w>ch’al</w> <w>sommo</w> <w>d’i</w> <w>tre</w> <w>gradi</w> <w>ch’io</w> <w>parlai</w>,
|
|
<w>dov’</w> <w>ha</w> <w>’l</w> <w>vicario</w> <w>di</w> <w>Pietro</w> <w>le</w> <w>piante</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="19">
|
|
<w>Trema</w> <w>forse</w> <w>più</w> <w>giù</w> <w>poco</w> <w>o</w> <w>assai</w>;
|
|
<w>ma</w> <w>per</w> <w>vento</w> <w>che</w> <w>’n</w> <w>terra</w> <w>si</w> <w>nasconda</w>,
|
|
<w>non</w> <w>so</w> <w>come</w>, <w>qua</w> <w>sù</w> <w>non</w> <w>tremò</w> <w>mai</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="20">
|
|
<w>Tremaci</w> <w>quando</w> <w>alcuna</w> <w>anima</w> <w>monda</w>
|
|
<w>sentesi</w>, <w>sì</w> <w>che</w> <w>surga</w> <w>o</w> <w>che</w> <w>si</w> <w>mova</w>
|
|
<w>per</w> <w>salir</w> <w>sù</w>; <w>e</w> <w>tal</w> <w>grido</w> <w>seconda</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="21">
|
|
<w>De</w> <w>la</w> <w>mondizia</w> <w>sol</w> <w>voler</w> <w>fa</w> <w>prova</w>,
|
|
<w>che</w>, <w>tutto</w> <w>libero</w> <w>a</w> <w>mutar</w> <w>convento</w>,
|
|
<w>l’alma</w> <w>sorprende</w>, <w>e</w> <w>di</w> <w>voler</w> <w>le</w> <w>giova</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="22">
|
|
<w>Prima</w> <w>vuol</w> <w>ben</w>, <w>ma</w> <w>non</w> <w>lascia</w> <w>il</w> <w>talento</w>
|
|
<w>che</w> <w>divina</w> <w>giustizia</w>, <w>contra</w> <w>voglia</w>,
|
|
<w>come</w> <w>fu</w> <w>al</w> <w>peccar</w>, <w>pone</w> <w>al</w> <w>tormento</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="23">
|
|
<w>E</w> <w>io</w>, <w>che</w> <w>son</w> <w>giaciuto</w> <w>a</w> <w>questa</w> <w>doglia</w>
|
|
<w>cinquecent’</w> <w>anni</w> <w>e</w> <w>più</w>, <w>pur</w> <w>mo</w> <w>sentii</w>
|
|
<w>libera</w> <w>volontà</w> <w>di</w> <w>miglior</w> <w>soglia</w>:
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="24">
|
|
<w>però</w> <w>sentisti</w> <w>il</w> <w>tremoto</w> <w>e</w> <w>li</w> <w>pii</w>
|
|
<w>spiriti</w> <w>per</w> <w>lo</w> <w>monte</w> <w>render</w> <w>lode</w>
|
|
<w>a</w> <w>quel</w> <w>Segnor</w>, <w>che</w> <w>tosto</w> <w>sù</w> <w>li</w> <w>’nvii</w>».
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="25">
|
|
<w>Così</w> <w>ne</w> <w>disse</w>; <w>e</w> <w>però</w> <w>ch’el</w> <w>si</w> <w>gode</w>
|
|
<w>tanto</w> <w>del</w> <w>ber</w> <w>quant’</w> <w>è</w> <w>grande</w> <w>la</w> <w>sete</w>,
|
|
<w>non</w> <w>saprei</w> <w>dir</w> <w>quant’</w> <w>el</w> <w>mi</w> <w>fece</w> <w>prode</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="26">
|
|
<w>E</w> <w>’l</w> <w>savio</w> <w>duca</w>: «<w>Omai</w> <w>veggio</w> <w>la</w> <w>rete</w>
|
|
<w>che</w> <w>qui</w> <w>vi</w> <w>’mpiglia</w> <w>e</w> <w>come</w> <w>si</w> <w>scalappia</w>,
|
|
<w>perché</w> <w>ci</w> <w>trema</w> <w>e</w> <w>di</w> <w>che</w> <w>congaudete</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="27">
|
|
<w>Ora</w> <w>chi</w> <w>fosti</w>, <w>piacciati</w> <w>ch’io</w> <w>sappia</w>,
|
|
<w>e</w> <w>perché</w> <w>tanti</w> <w>secoli</w> <w>giaciuto</w>
|
|
<w>qui</w> <w>se’</w>, <w>ne</w> <w>le</w> <w>parole</w> <w>tue</w> <w>mi</w> <w>cappia</w>».
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="28">
|
|
«<w>Nel</w> <w>tempo</w> <w>che</w> <w>’l</w> <w>buon</w> <w>Tito</w>, <w>con</w> <w>l’aiuto</w>
|
|
<w>del</w> <w>sommo</w> <w>rege</w>, <w>vendicò</w> <w>le</w> <w>fóra</w>
|
|
<w>ond’</w> <w>uscì</w> <w>’l</w> <w>sangue</w> <w>per</w> <w>Giuda</w> <w>venduto</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="29">
|
|
<w>col</w> <w>nome</w> <w>che</w> <w>più</w> <w>dura</w> <w>e</w> <w>più</w> <w>onora</w>
|
|
<w>era</w> <w>io</w> <w>di</w> <w>là</w>», <w>rispuose</w> <w>quello</w> <w>spirto</w>,
|
|
«<w>famoso</w> <w>assai</w>, <w>ma</w> <w>non</w> <w>con</w> <w>fede</w> <w>ancora</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="30">
|
|
<w>Tanto</w> <w>fu</w> <w>dolce</w> <w>mio</w> <w>vocale</w> <w>spirto</w>,
|
|
<w>che</w>, <w>tolosano</w>, <w>a</w> <w>sé</w> <w>mi</w> <w>trasse</w> <w>Roma</w>,
|
|
<w>dove</w> <w>mertai</w> <w>le</w> <w>tempie</w> <w>ornar</w> <w>di</w> <w>mirto</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="31">
|
|
<w>Stazio</w> <w>la</w> <w>gente</w> <w>ancor</w> <w>di</w> <w>là</w> <w>mi</w> <w>noma</w>:
|
|
<w>cantai</w> <w>di</w> <w>Tebe</w>, <w>e</w> <w>poi</w> <w>del</w> <w>grande</w> <w>Achille</w>;
|
|
<w>ma</w> <w>caddi</w> <w>in</w> <w>via</w> <w>con</w> <w>la</w> <w>seconda</w> <w>soma</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="32">
|
|
<w>Al</w> <w>mio</w> <w>ardor</w> <w>fuor</w> <w>seme</w> <w>le</w> <w>faville</w>,
|
|
<w>che</w> <w>mi</w> <w>scaldar</w>, <w>de</w> <w>la</w> <w>divina</w> <w>fiamma</w>
|
|
<w>onde</w> <w>sono</w> <w>allumati</w> <w>più</w> <w>di</w> <w>mille</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="33">
|
|
<w>de</w> <w>l’Eneïda</w> <w>dico</w>, <w>la</w> <w>qual</w> <w>mamma</w>
|
|
<w>fummi</w>, <w>e</w> <w>fummi</w> <w>nutrice</w>, <w>poetando</w>:
|
|
<w>sanz’</w> <w>essa</w> <w>non</w> <w>fermai</w> <w>peso</w> <w>di</w> <w>dramma</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="34">
|
|
<w>E</w> <w>per</w> <w>esser</w> <w>vivuto</w> <w>di</w> <w>là</w> <w>quando</w>
|
|
<w>visse</w> <w>Virgilio</w>, <w>assentirei</w> <w>un</w> <w>sole</w>
|
|
<w>più</w> <w>che</w> <w>non</w> <w>deggio</w> <w>al</w> <w>mio</w> <w>uscir</w> <w>di</w> <w>bando</w>».
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="35">
|
|
<w>Volser</w> <w>Virgilio</w> <w>a</w> <w>me</w> <w>queste</w> <w>parole</w>
|
|
<w>con</w> <w>viso</w> <w>che</w>, <w>tacendo</w>, <w>disse</w> <w>‘Taci’</w>;
|
|
<w>ma</w> <w>non</w> <w>può</w> <w>tutto</w> <w>la</w> <w>virtù</w> <w>che</w> <w>vuole</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="36">
|
|
<w>ché</w> <w>riso</w> <w>e</w> <w>pianto</w> <w>son</w> <w>tanto</w> <w>seguaci</w>
|
|
<w>a</w> <w>la</w> <w>passion</w> <w>di</w> <w>che</w> <w>ciascun</w> <w>si</w> <w>spicca</w>,
|
|
<w>che</w> <w>men</w> <w>seguon</w> <w>voler</w> <w>ne’</w> <w>più</w> <w>veraci</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="37">
|
|
<w>Io</w> <w>pur</w> <w>sorrisi</w> <w>come</w> <w>l’uom</w> <w>ch’ammicca</w>;
|
|
<w>per</w> <w>che</w> <w>l’ombra</w> <w>si</w> <w>tacque</w>, <w>e</w> <w>riguardommi</w>
|
|
<w>ne</w> <w>li</w> <w>occhi</w> <w>ove</w> <w>’l</w> <w>sembiante</w> <w>più</w> <w>si</w> <w>ficca</w>;
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="38">
|
|
<w>e</w> «<w>Se</w> <w>tanto</w> <w>labore</w> <w>in</w> <w>bene</w> <w>assommi</w>»,
|
|
<w>disse</w>, «<w>perché</w> <w>la</w> <w>tua</w> <w>faccia</w> <w>testeso</w>
|
|
<w>un</w> <w>lampeggiar</w> <w>di</w> <w>riso</w> <w>dimostrommi</w>?».
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="39">
|
|
<w>Or</w> <w>son</w> <w>io</w> <w>d’una</w> <w>parte</w> <w>e</w> <w>d’altra</w> <w>preso</w>:
|
|
<w>l’una</w> <w>mi</w> <w>fa</w> <w>tacer</w>, <w>l’altra</w> <w>scongiura</w>
|
|
<w>ch’io</w> <w>dica</w>; <w>ond’</w> <w>io</w> <w>sospiro</w>, <w>e</w> <w>sono</w> <w>inteso</w>
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="40">
|
|
<w>dal</w> <w>mio</w> <w>maestro</w>, <w>e</w> «<w>Non</w> <w>aver</w> <w>paura</w>»,
|
|
<w>mi</w> <w>dice</w>, «<w>di</w> <w>parlar</w>; <w>ma</w> <w>parla</w> <w>e</w> <w>digli</w>
|
|
<w>quel</w> <w>ch’e’</w> <w>dimanda</w> <w>con</w> <w>cotanta</w> <w>cura</w>».
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="41">
|
|
<w>Ond’</w> <w>io</w>: «<w>Forse</w> <w>che</w> <w>tu</w> <w>ti</w> <w>maravigli</w>,
|
|
<w>antico</w> <w>spirto</w>, <w>del</w> <w>rider</w> <w>ch’io</w> <w>fei</w>;
|
|
<w>ma</w> <w>più</w> <w>d’ammirazion</w> <w>vo’</w> <w>che</w> <w>ti</w> <w>pigli</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="42">
|
|
<w>Questi</w> <w>che</w> <w>guida</w> <w>in</w> <w>alto</w> <w>li</w> <w>occhi</w> <w>miei</w>,
|
|
<w>è</w> <w>quel</w> <w>Virgilio</w> <w>dal</w> <w>qual</w> <w>tu</w> <w>togliesti</w>
|
|
<w>forte</w> <w>a</w> <w>cantar</w> <w>de</w> <w>li</w> <w>uomini</w> <w>e</w> <w>d’i</w> <w>dèi</w>.
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="43">
|
|
<w>Se</w> <w>cagion</w> <w>altra</w> <w>al</w> <w>mio</w> <w>rider</w> <w>credesti</w>,
|
|
<w>lasciala</w> <w>per</w> <w>non</w> <w>vera</w>, <w>ed</w> <w>esser</w> <w>credi</w>
|
|
<w>quelle</w> <w>parole</w> <w>che</w> <w>di</w> <w>lui</w> <w>dicesti</w>».
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="44">
|
|
<w>Già</w> <w>s’inchinava</w> <w>ad</w> <w>abbracciar</w> <w>li</w> <w>piedi</w>
|
|
<w>al</w> <w>mio</w> <w>dottor</w>, <w>ma</w> <w>el</w> <w>li</w> <w>disse</w>: «<w>«Frate</w>,
|
|
<w>non</w> <w>far</w>, <w>ché</w> <w>tu</w> <w>se’</w> <w>ombra</w> <w>e</w> <w>ombra</w> <w>vedi</w>».
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="45">
|
|
<w>Ed</w> <w>ei</w> <w>surgendo</w>: «<w>Or</w> <w>puoi</w> <w>la</w> <w>quantitate</w>
|
|
<w>comprender</w> <w>de</w> <w>l’amor</w> <w>ch’a</w> <w>te</w> <w>mi</w> <w>scalda</w>,
|
|
<w>quand’</w> <w>io</w> <w>dismento</w> <w>nostra</w> <w>vanitate</w>,
|
|
</tercet>
|
|
<tercet num="46">
|
|
<w>trattando</w> <w>l’ombre</w> <w>come</w> <w>cosa</w> <w>salda</w>».
|
|
</tercet>
|
|
</tercets>
|
|
</canto>
|
|
</text>
|
|
</TEI>
|
|
|